Mikroişlemci Mimarisi -3- Mikroişlemcilerin Tarihi

Önceki başlıklarda mikroişlemcinin ne olduğunu ve dış birimlerle hangi yollar üzerinden iletişime geçtiğini anlattık. Dışına dair anlatacağımız bir nokta kalmadığı için şimdi içini inceleyerek konumuza devam edelim. Bundan önce belli başlı mikroişlemcileri tanımanız için mikroişlemcilerin gelişiminden bahsedeceğiz.

İlk ticari mikroişlemcinin Intel 4004 olduğunu ve 1971 yılında Intel firması tarafından piyasaya sürüldüğünü biliyoruz. Bundan sonra işlemciler kısa bir süre içerisinde hem bit sayısı hem performans olarak katlanarak gelişmeye devam etmiştir. Buna Moore yasası adı da verilir. Moore yasasına göre ilerleyen teknoloji ile işlemcilerin işlem kaabiliyeti her 2 yılda ikişer kat artarak devam eder. Bu öngörünün uzun yıllar devam ettiğini görsek de son yıllarda bu Moore yasasına uygun olarak teknolojinin ilerlediğini görememekteyiz. Bu ilerlemeye engel olan fiziksel sınırların yanında uygulamaların yani insan faktörünün sınırlarını tartışmamız mümkündür.

Intel 4004 4-bit bir mikroişlemci olup pek fazla kullanım alanı bulamamıştır. kHz mertebesinde bir çalışma frekansı ve veri ve adres yollarının oldukça dar olmasından dolayı kendisiyle bir hesap makinesi yapılabilmiştir.

Intel 4004 gibi 4-bitlik başka mikroişlemciler de üretilmiştir. Fakat bu 4-bitlik mikroişlemcilerin ömrü kısa olmuş hemen ardından 8-bitlik mikroişlemciler üretilmeye başlanmıştır. 8-bitlik ilk mikroişlemci 1972 yılında geliştirilen Intel’in 8008 mikroişlemcisidir. Bunun ardından 1973 yılında 8080, 75’de 8085 üretilmiştir. 8-bit mikroişlemciler bilgisayar teknolojilerinde 8-bit çağını açmıştır. Intel’in yanında MOS6502, Zilog Z80, MC6800 gibi mikroişlemciler piyasaya girmiştir ve mikrobilgisayar ve oyun konsolu piyasası büyük sıçrama kaydetmiştir. O dönem üretilen sistemlerin günümüzdeki dünya devi firmaların oluşmasında büyük katkısı vardır.

Yukarıda gördüğümüz Apple II bilgisayarı MOS6502 işlemcisini kullanan 8-bitlik bir bilgisayardır ve Apple’ın günümüzdeki yerine gelmesinde büyük katkısı olmuştur. 8-bitlik bu bilgisayarda basit oyunların yanı sıra ofis ve iş uygulamaları ve BASIC programları da çalıştırılabiliyordu. Kullanıcılar isterse kendi programlarını yazıp çalıştırabilir ve disketlere yükleyebilirdi. Aynı işlemci Nintendo NES adı verilen oyun konsolunda da kullanılmıştır.

NES konsolu bizim “Atari” olarak bildiğimiz Mario, Duck Hunt, Contra gibi oyunların olduğu oyun platformudur. Nintendo’nun hiç şüphesiz en popüler oyun konsoludur. Bu konsol ölmekte olan oyun sektörünü ayağa kaldırdığı gibi aynı zamanda Nintendo’yu büyük bir firma haline getiren konsoldur. Bunun gibi Commadore 64, ZX Spectrum, Atari 2600 gibi bir döneme damgasını vurmuş teknolojik ürünlerin içine baktığımızda 8-bit mikroişlemcileri görürüz.

İlk 16-bit mikroişlemci 8086 adıyla Intel tarafından 1978’de geliştirilmiştir. Sonrasında 80186 1982’de, Motorola 68000 ise 1979’da geliştirilmiştir. 68000 işlemcisi Apple’ın arayüzlü işletim sistemine geçmiş Mac bilgisayarlarının yanında Commodore Amiga bilgisayarlarda da kullanılmıştır. 68000 işlemcisinin grafik ve işlem kaabiliyeti 8-bit işlemcilerle kıyaslanamayacak kadar ileridir.

32-bit işlemciler ise 80lerde ortaya çıkmaya başlamıştır. Yalnız bunların uygulamaya koyulması 80lerin sonuna doğrudur. Intelin en popüler 32-bit işlemcilerinden biri 80386 işlemcisidir ve 1985 yılında duyurulmuştur. 32-bit Intel mikroişlemcilere örnek olarak Intel 486, Pentium, Pentium II, Pentium III gibi işlemcileri söyleyebiliriz. Ayrıca AMD’nin K5, K6 ve K7, Motorola’nın 68030, 68040 ve Zilog’un Z800000 işlemcisi de zamanının popüler işlemcilerindendir. Bu saydığımız bütün mikroişlemciler genelde bilgisayarlarda kullanılıp CISC mimarisine sahip mikroişlemcilerdir. RISC mimarisinde mikroişlemci çıkması daha gecikmeli olacaktır. RISC mimarisinin bilgisayarlarda kullanımına güzel bir örnek olarak IBM’in PowerPC serisini gösterebiliriz. PowerPC tabanlı bilgisayarlar Apple tarafından yakın bir zamana kadar üretilmiştir.

2000’in başlarında ise 64-bit işlemciler pazarda yerini almıştır. Günümüzde kullandığımız bilgisayar işlemcilerinin hemen hepsi 64-bit tabanlı ve x86-64 mimarisi üzerinedir.

Bizi Facebook grubumuzda takip etmeyi unutmayın. Bilgili ve öğrenmeye hevesli bir topluluk oluşturmak istiyoruz.

https://www.facebook.com/groups/1233336523490761/

UYARI!!

Gökhan Dökmetaş

"Arduino Eğitim Kitabı" ve "Arduino ve Raspberry PI ile Nesnelerin İnterneti" kitaplarının yazarı. Başkent Teknoloji ve Dedektör Merkezi'nde Ar-ge Sorumlusu. Araştırmacı-Yazar.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.