Bilgisayarlarda Kullanılan Verilerin Birimleri

Bilgisayarlarda kullanılan ikili verileri belirtmede kullanılan bazı ölçü birimleri ve bu ölçü birimlerinin katları vardır. Bu ölçü birimlerini muhtemelen bilirsiniz. Ancak, bu ölçü birimlerini tam ve doğru olarak daha az bilinmektedir. Bu yazıda, bilgisayarlarda kullanılan verilerin birimlerinden söz edeceğiz ve bu birimlerle ilgili karışıklığı gidermeye çalışacağız.

Bilgisayarlarda verileri belirtmek için sıfır sayısı ve bir sayısı kullanılmaktadır. Bundan dolayı en küçük birim bir sayıdır. Bilgisayarlarda bu en küçük birime bit denir. Bit kavramı, daha çok iletişimde ve sayısal elektronikte kullanılır.

Bit büyüklüğünü belirtmek için çok basamaklı sayılar yerine katları kullanılır. Bu katlar bin sayısının katlarıdır. Bu katları belirtmek için kullanılan sistem SI birim sistemidir. Bitin bölünemez olduğuna göre, yalnızca üst katlar kullanılır. Bu katların en sık kullanılanları aşağıda verilmiştir:

Ön Ek

Kısaltma

Büyüklük (Bit Cinsinden)

Kilobit

KBit

1000

Megabit

MBit

10002

Gigabit

GBit

10003

Terabit

TBit

10004

Petabit

PBit

10005

Eksabit

EBit

10006

Zettabit

ZBit

10007

Yottabit

YBit

10008

Bitlerin bir araya gelerek oluşturduğu en küçük kümeye bayt denir. Geçmişte farklı sayılarda bitler kullanılmışsa da, günümüzde bir bayt, IEEE tarafından 8 bit olarak tanımlanmıştır. Baytlar bir araya gelerek bilgisayarlarda bulunan her türden olan verileri oluştururlar. Veriler, çoğunlukla çok sayıda baytlardan oluşur. Bu bayt büyüklüklerini belirtmek için iki standart kullanılır.Bunlardan birincisi SI birim sistemidir. Aşağıda, sayısal veriler için kullanılan katlar verilmiştir:

Ön Ek

Kısaltma

Büyüklük (Bayt Cinsinden)

Kilobayt

KB

1000

Megabayt

MB

10002

Gigabayt

GB

10003

Terabayt

TB

10004

Petabayt

PB

10005

Eksabayt

EB

10006

Zettabayt

ZB

10007

Yottabayt

YB

10008

Bu standartlardan ikincisi ISO/IEC 80000 standardıdır. SI’den biraz farklı ön ekler kullanılır. Bu ön eklerin her biri SI’de olan ön ekin ilk iki harfi ve ikili sözcüğünün İngilizce’de karşılığı “binary” sözcüğünün ilk iki harfinden oluşur. Katlar 1024’ün katları olarak belirtilirler. Aşağıda, sayısal veriler için kullanılan SI’in katları verilmiştir:

Ön Ek

Kısaltma

Büyüklük (Bayt Cinsinden)

Kibibayt

KiB

1024

Mebibayt

MiB

10242

Gibibayt

GiB

10243

Tebibayt

TiB

10244

Pebibayt

PiB

10245

Ekbibayt

EiB

10246

Zebibayt

ZiB

10247

Yobibayt

YiB

10248

ISO/IEC 80000 standardından önce JEDEC‘in belirlediği JEDEC 100B.01 standartı kullanılmaktaydı. Günümüzde yine de kullanılmaktadır. Bu standartta SI’in önekleri kullanılarak 1024’ün katları olacak şekilde belirtilir.

SI birim sistemi ve JEDEC’in önerdiği sistemin birlikte kullanılması karışıklığa yol açmaktadır. Örneğin donanım üreticileri çoğunlukla SI birim sistemi kullanır, yazılım üreticileri arasında günümüzde SI birim sistemi kullanılması yaygınlaşasa da JEDEC’in önerdiği sistem kullanır. Bir donanımın üreticisinin belirttiği alanın, bilgisayarda daha az görünmesi durumu söz konusudur.

Bu yazıda, bilgisayarlarda kullanılan verilerin birimlerinden söz ettik. İlerki yazıda görüşmek üzere.

Bu yazı Ercan Ersoy tarafından yazılmıştır.

You may also like...

2 Responses

  1. Selim dedi ki:

    Elinize emeğinize sağlık. Bir önceki yazınızı da okudum. Bir kaç eleştiride bulunacaktım fakat şevkinizi kırmak istemedim. Baktım ki istikrarlı olacaksınız sanırım. Memnun oldum. Yazılarınızda bazı yazım hataları mevcut oluyor. Anlaşılmasında çok sıkıntı olan yazım hataları değil ama okurken akıcılık kayboluyor. Yazınız bittikten sonra yayınlamadan önce kendiniz bir kez daha okursanız veya başka birine okutursanız bu hem sizin için hem de biz okuyucular için daha faydalı olur kanaatindeyim. Bir de sanırım daha ilk yazılar olduğu için bilgiler başlangıç aşamasında. Daha sonra daha derin ve doyurucu bilgiler paylaşacağınızı ümit ediyorum. Yaptığınız işi hem takdir ediyor hem de teşekkür ediyorum. Çalışmalarınıza yılmadan devam edersiniz inşallah. Allah kolaylık versin. Selametle..

    • Ercan Ersoy dedi ki:

      Şu ana kadar yazdığım iki yazıyı da güncelledim. Yazılarım hakkında yapıcı eleştirilerde bulunabilirsiniz. İlk yazılarımda basit de olsa gözden kaçan bilgileri okuyucuya vereceğim. İleride daha derin bilgiler vermeyi düşünüyorum. Teşekkürler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.