Bilgisayar Bilimleri -23- İşletim Sisteminin Çalışma Prensibi

Biz şimdi burada kadar işletim sisteminin diğer yazılımları çalışması için gerekli olan ortamı sağladığından bahsetsek de bu işletim sisteminin nasıl çalıştığından bahsetmedik. Bilgisayar her açılışta booting adı verilen açılış sürecine girmekte ve çeşitli işlemler yaparak bilgisayarı kullanmaya hazır hale getirmektedir. Bu aşamanın en önemli yanı açılış sırasında diğer programlarla beraber işletim sisteminin de bulunduğu ikincil bellekten işletim sistemi dosyalarının okunup birincil belleğe yüklenmesidir. Mikroişlemci mimarisinde bahsettiğimiz gibi mikroişlemciler kendilerine güç verildikten sonra program sayacı sıfırdan başlamakta ve bu sayaçla işaret edilen adreslerdeki komutlar okunarak program akışı devam etmektedir.

Bu program akışı bizim birincil bellek olarak kullandığımız RAM belleğin boş olmasından dolayı bir işe yaramayacaktır. Öncelikle işletim sistemi ve ilgili program dosyalarını ikincil bellekten okuyup RAM belleğe yükleyecek işlemlerin yapılması gereklidir. Bunun için BIOS yani Basic Input/Output Operating System adı verilen bir sistem yazılımı kullanılmaktadır. BIOS ne ikincil bellekte ne de RAM bellekte yer almaktadır. Bilgisayar ilk açılışta anakart üzerinde ROM çip içinde yer alan bu BIOS programını okuyup işletim sistemini yüklemektedir. Eğer birden fazla işletim sistemi saptanırsa ekrana hangi işletim sisteminin yükleneceğine dair bir menü gelmektedir. BIOS her ne kadar yazılım olsa da çipler halinde satılmaktadır ve her anakart üreticisi her bir kart için bu firmadan bir çip almaktadır. Bilgisayarlarda geri dönülmez hatalardan biri olarak BIOS çip arızasından bahsedebiliriz. Özellikle güncelleme sırasında bir hata yaşanırsa yeni bir BIOS çipi bulamayacağımız için yeni bir anakart almamız gerekebilir.

Resim: BIOS Çipi

Gömülü sistemlerde de ön yükleyici adı verilen yazılımlar BIOS yazılımına benzer bir iş yapmaktadır. Boot loading (ön yükleme) adı verilen işlemle dış kaynaktan gelen veri birincil belleğe bu aracı ve yükleyici yazılım vasıtasıyla yüklenmektedir. Pek çoğumuzun Arduino’dan duyduğu ön yükleyici mikrodenetleyicinin seri iletişim protokollerini kullanarak program hafızasına yeni program verisini yüklemektedir. Ne yazık ki bazı eğitimcilik yapanlar bunun Arduino kodlarını çalıştıran bir yorumlayıcı yazılım olduğunu sanmaktadırlar. Gömülü sistemlerde ön yükleyicilerin bir özelliği de gömülü yazılımı USB, RS-232 gibi portlar vasıtasıyla programlayıcı olmadan güncelleyebilmeleridir. İleride yeri geldiğinde bu konuyu uzunca anlatacağız.

Diğer konulardan biri de işlemler vasıtasıyla makinenin koordinasyonu sağlamısıdır. Modern işletim sistemlerinin en temel konularından biri programlar ve bu programların işletilmesi arasındaki ilişkidir. Programların işletilmesi faaliyetini yerine getiren process adı verilen işletim sisteminin kontrol mekanizmasıdır. İşlem sırasında ilgili bellek ve yazmaç adresleri program ile ilişkilendirilir ve program böylelikle yürütülür.

Bizi Facebook grubumuzda takip etmeyi unutmayın. Bilgili ve öğrenmeye hevesli bir topluluk oluşturmak istiyoruz.

https://www.facebook.com/groups/1233336523490761/

Gökhan Dökmetaş

"Arduino Eğitim Kitabı" ve "Arduino ve Raspberry PI ile Nesnelerin İnterneti" kitaplarının yazarı. Başkent Teknoloji ve Dedektör Merkezi'nde Ar-ge Sorumlusu. Araştırmacı-Yazar.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.